Oxford Üniversitesi Reuters Türkiye 2015 Dijital Raporu

0
409

Dünyada sosyal medyayı haber kaynağı olarak kullanan ülkelerin başında gelen Türkiye’de nüfusun yarısından fazlası haberleri sosyal medya kanallarından almakta… Geleneksel gazetecilik, online ve sosyal medya karşısında her geçen gün daha da kan kaybederken internetin Türkiye’de giderek daha da önemli bir haber kaynağı haline geldiğinin altı çiziliyor.

2015-reuters-institute-digital-news-report-essential-data-on-the-future-of-news-1-638

Oxford Üniversitesi Reuters Gazetecilik Enstitüsü, her yıl yayınladığı içerisinde 12 gelişmiş ülke nüfusunun dijital haber tüketim alışkanlıklarını incelediği “Digital News Report” a 6 yeni ülkeyle birlikte Türkiye’yi de ekledi. Toplamda 18 ülkeyi kapsayan bu araştırmada, sosyal medyanın haber kaynağı olarak ülke nüfusunun %67’sinin kullanması ile ilk sırayı alan Türkiye oldu. “Digital News Report”a kentli nüfustan katılanların ortalama %80’i son bir hafta içerisinde online haberleri kullandıklarını ifade ederken bu oran Türkiye’de %88.
Sosyal medya kanallarının haber kaynağı olarak kullanımı sıralamasında Türkiye katılımcılarının %55’i dijital haberleri okumak için PC , %28’i ise akıllı telefon kullandıklarını ifade etti. Türkiye’de haberleri tabletlerinden takip ettiklerini belirten oran ise %6.

2015-dijital-rapor-sosya-medya-haber-tartisma

İzliyoruz, Okuyoruz ama İnanmıyoruz!

Türkiye’nin kentli nüfusu haberleri sosyal medya kanallarından okusa bile her okuduğuna inanmadığını belirtiyor. Bu araştırmaya katılan ülkeler arasında “gördüğüm haberlere çoğu zaman inanırım” diyenleri en az sayıda olduğu ülke yine Türkiye. Raporda ayrıca bu durum Türkiye’nin basın özgürlüğü açısından zayıf bir karneye sahip olmasından kaynakladığı da önemle vurgulanıyor.

2015-dijital-rapor-ana-haber-kaynagi

Türkiye’nin online haberlere ücret ödeme konusunda en istekli ülke olduğunu biliyor muydunuz?

Bilindiği gibi dijital medya ve internet haberciliğinin en önemli sorunu gelir getirisinin yeterince sağlanamaması… “Ücretli Abonelik” sisteminin Türkiye’de pek tutmayacağının düşünülmesinin aksine ilgili raporda bunun tam tersi bir sonuç yakalanmış; Türkiye’nin kentli nüfusu online haberler için ücret ödemeye hazır!

Facebook Sosyal Medyanın Lideri

Oxford Üniversitesi Reuters Gazetecilik Enstitüsü’nün 2015 Dijital Raporunda ele aldığı bir diğer soru ise hangi sosyal medya kanallarının haber okumak ve paylaşmak için kullanıldığı üzerineydi. Facebook, %69 ile Türkiye’de açık ara bir şekilde en çok kullanılan ve tercih edilen sosyal medya aracı oldu. Twitter ve Youtube kullanım oranları %33 olsa da Twitter’ı daha çok eğitimli kesim tercih ederken Facebook’u daha çok ortalama halk kullanıyor.

Sosyal Medya Daha Özgür!

Reuters Gazetecilik Çalışmaları Enstitüsü Direktörü Dr. David Levy, Aksiyon’un raporla ilgili sorularını cevaplandırdı.

-Türkiye, çalışmaya neden eklendi?
Önce şunu belirteyim: Türkiye’nin ilk kez araştırılmasıyla ortaya değerli bulgular çıktı. Haber kurumları, teknolojinin iş modelleri üzerine etkisini artık iyice anlamak zorunda. Sorunuza gelecek olursam, araştırmada yer alan ülkeler büyük ölçüde Batılı ülkeler. Türkiye’yi de eklemek istedik. Çünkü Türkiye de Avrupa’da ama mevcut medya atmosferinden dolayı durumu farklı. Zıtlıkları veya aradaki farkları görmek için ekledik diyebilirim.

-Türkiye’de online medyaya ilgi neden artıyor sizce?
Tartışmalı medya ortamlarında insanlar online haber okuyor ancak farklı kaynaklardan da bunu teyit etmek istiyor. Türkiye’de medyaya güvenin çok düşük olduğunu biliyoruz. Katılımcıların yüzde 45’i haberlere güvenmiyor. Bu 18 ülke içerisinde en yüksek oran. Bu medya atmosferinde insanlar çoğu zaman haberlere güvenmiyor. Doğal olarak farklı kaynaklara bakmak istiyor. Sosyal medya, diğer kaynaklardan biri. Çünkü sosyal medya haberleri diğer türlere göre daha az kontrol (sansür) edilebilir ve daha az resmî ses. Sosyal medya haberleri için hükümetten lisans almaya gerek yok. Ama dikkatli olmak lazım. Online medyanın dünyanın her yerinde daha özgür olduğunu söylemek zor. Sosyal medyanın hükümet propagandası için kullanıldığı yerler de var.

-Mesela Türkiye…
Türkiye uzmanı değilim. Ancak genel olarak şunu söyleyebilirim: Elbette online ve sosyal medyada diğer türlere göre daha çeşitli kaynaklar bulmak mümkün. Ancak bunun otomatik olarak daha özgür gazetecilik sağlayacağı konusunda dikkatli konuşmak lazım. Özgür medya olabilmek için haberin profesyonel olarak üretilmesi gerekir. Bunun için de kaynağa ve imkânlara ihtiyacınız var. Bazı ülkelerde internet tamamen kontrol altında. Ancak şunu söyleyebiliriz: Online ve sosyal medya sayesinde insanlar ülkedeki siyasi tartışmalara çok daha fazla katılabiliyor. Daha fazla insan katıldığından kontrol etmek tabii ki güçleşiyor. İmkânsız değil ancak çok zor.

-Online ve sosyal medya profesyonel gazeteciliğin yerine geçebilir mi?
Geçebileceğini söylemek doğru olmaz. Çünkü çalışmada ortaya çıkan bulgulardan biri de insanların online ve sosyal medyada profesyonel olarak haber üreten kurumların haberlerini okuduğu.

*Dr. Richard Fletcher (Araştırmayı yürüten ekibin başkanı):
Kutuplaşmadan Dolayı Medyaya Güven Çok Düşük

Online ve sosyal medyadan haberlere ulaşımın yüzde 88 çıktığı araştırmadan, Türkiye’de halkın dikkatini çeken çok sayıda online haber seçeneği olduğu ortaya çıkıyor. Türkiye’de fazlasıyla siyasi kutuplaşmış bir medya ortamı var. Haberler çoğu zaman birbiriyle zıtlık içinde. Bu yüzden medyaya güven çok düşük. Sınır Tanımayan Gazeteciler’in basın özgürlüğü indeksine bakıldığı zaman da Türkiye tüm Avrupa ülkelerinin çok altında.
Oxford Üniversitesi Reuters Gazetecilik Enstitüsü’nün sunduğu Dijital Rapor’da dikkat çeken diğer önemli maddeler;

  • Hala haber alma önceliği kapsamında televizyon kanalları popülerliğini korumaya devam ediyor. Tabii bu oran 35 yaş üstü olan kuşak için geçerliliğini korumakta. 35 yaş altına inildiğinde ise bu ivme dijital medya ve internet haberlerine doğru kayıyor.
  • Dijital medya ve internet haberlerinin takip edilme oranının, yaş, eğitim ve gelir artışı ile doğru orantılı olduğu bir kez daha gözler önüne seriliyor.
  • Eğitim geliri düşük ve 35 yaş üzerinde olan kitle de dijital kanalları en az takip eden ve de dijital kanallardaki bilgilere güvenmeyen kesimi oluşturuyor.
  • Dijital medyanın en çok ziyaret edilme zamanları televizyonlar ile aynı. Sabah ve öğle saatlerinde birer kez kısa süreli olarak ziyaret edilse de sosyal medya kanallarının ve haber sitelerinin en yoğun şekilde kullanıldığı zaman akşam saatleri olmakta.

2015-dijital-rapor-haber-okuma-saati

Oxford Üniversitesi Reuters Gazetecilik Enstitüsü’nün sunduğu 2015 Dijital Raporun tümünü aşağıdan görüntüleyebilirsiniz.

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here